X
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
صفحه اصلی > مقالات 

forooshgah

isabk

motaleat

آخرین مطالب
سه شنبه 1 مرداد 1398
کارنمای مؤسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل یاسین
به گزارش اداره روابط عمومی مؤسسه سبک زندگی آل یاسین؛ دستاوردهای پژوهشی، آموزشی و فرهنگی هنری مؤسسه سبک زندگی آل یاسین در قالب کارنما منتشر شد.
يکشنبه 30 تير 1398
ریاست مؤسسه سبک زندگی آل یاسین با آیت الله کعبی دیدار و گفتگو کردند
ریاست مؤسسه سبک زندگی آل یاسین حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمّدتقی فعّالی با آیت الله کعبی دیدار و گفتگو کردند.
چهارشنبه 26 تير 1398
اعلام اسامی پذیرفته شدگان نهایی دوره دوم رشته مطالعات سبک زندگی اسلامی مرکز تخصصی آل یاسین در مقطع سطح 3
به گزارش اداره روابط عمومی مرکز تخصصی آل یاسین، اسامی پذیرفته‌شدگان نهایی رشته مطالعات سبک زندگی اسلامی مرکز تخصصی آل یاسین در مقطع سطح 3 اعلام شد.
چهارشنبه 26 تير 1398
انتشار دفتر نخست از مجموعه همسفر با یک عابر
به گزارش اداره روابط عمومی پژوهشکده سبک زندگی اسلامی، دفتر نخست از مجموعه «همسفر با یک عابر» که دربردارنده رازهای زندگی یوسف پیامبر(علیه السلام) است، منتشر شد.
سه شنبه 25 تير 1398
کارگاه مهارت‌های ارتباط موثر در محیط کار و خانواده ویژه کارشناسان شرکت خودروسازی سایپا سیتروئن
مؤسسه سبک‌زندگی آل یاسین با همکاری شرکت خودرسازی سایپا سیتروئن کاشان کارگاه مهارت‌های ارتباط موثر را برگزار کرد.
تاریخچه اسباب‌بازی در سبک زندگی ایرانیان
عبارت «خوشگل مثل عروسک» به‎طور عام به زیبایی و ظرافت چهره اشاره دارد، ولی به‎طور خاص به شبیه بودن به ایده‎آل‎‎های زیبایی غربی مربوط می‎شود. این عبارت از آن زمان وارد فرهنگ عامه شده و امروز هم که باربی به بازار آمده، علاوه ‎بر چهره به الگویی برای تناسب و زیبایی اندام هم بدل شده است. حتی این اواخر عروسک‎‎هایی به نام فَشن به بازار آمده‎ که اندام ظریف اغراق‌شده‎ای دارد و مرحله زیبایی چهره و اندام را پشتِ سر گذاشته و خریدار باید پوشش و لباس‎‎های مختلف و به قول معروف تیپ زدن را از این عروسک یاد بگیرد!
نویسنده: حمید فلاحتی

تاریخچه اسباب‌بازی در سبک زندگی ایرانیان


درباره اسباب‌بازی‌‎‎های کودکان ایرانی در دوره‎‎های پیش از اسلام آگاهی چندانی وجود ندارد. باستان‎شناسان در کاوش‎‎هایی که در شوش، گیلان و سیلک کاشان انجام داده‎اند، مجسمه‎‎های ظریفی از انسان و چهارپایان و پرندگان یافته‎اند که از سفال و چوب و سنگ ساخته شده‎اند. تعدادی از این مجسمه‎‎های ظریف، می‎توانند اسباب‎بازی بوده باشند. بعضی از نویسندگان دوره‎‎های بعد از اسلام در نوشته‎‎های خود به اسباب‌بازی‌‎‎های کودکان ایرانی اشاره‎ای کرده‎اند. برای نمونه نویسنده کتاب داراب‎نامه، در کتاب خود نام بعضی از اسباب‌بازی‌ها، مانند دهل، بوق، گردونچه (گردونه کوچک) و اسب چوبی را آورده است. در کتاب‎‎های تاریخ و واژه‎نامه‎‎های قدیم نیز نام بعضی از اسباب‎بازی‎‎های سنتی و کهن ایرانی آمده است که از آن میان می‎توان به فرفره، چالیک، (الک دولک)، جغجغه، اسب چوبی و عروسک اشاره کرد.  
در میان آثار مکشوفه، اشیایی وجود دارند که به دلیل وجود تشابهاتی که بین اسباب‌بازی‌های کودکان امروزی با پیکرک‌های حیوانات ساخته‌ شده از سفال و فلز با چهار چرخ جهت حرکت که از هزاره اول پیش ‌از میلاد بجا مانده، سبب می‌شود تا آن‌ها را در میان وسایل بازی قرار دهیم.


چهار چرخه  

چهارچرخه‌های دیروز


این‌گونه پیکرک‌ها یادآور اسباب‌بازی‌های امروزی مانند اتومبیل‌ها و چهارچرخه‌هایی هستند که کودکان با به حرکت درآوردن آن‌ها تحرک بیشتری را تجربه می‌کردند. ساخت این وسایل متحرک از سفال و فلز، مثل همین پیکرک مفرغی که در مارلیک کشف شده، در سه هزار سال پیش (هزاره اول پیش از میلاد) در مناطق شمالی ایران رواج داشته است. نمونه‌هایی از این نوع پیکرک‌ در موزه‌های مصر و یونان در مجموعه وسایل مختص به کودکان به نمایش درآمده ‌است.
  جانوری از هزاره‌ها


جانوری از هزاره‌ها


پیکرک‌های حیوانی که به شکل‌های مختلفی ساخته می‌شود. این پیکرک‌ها گونه‌های مختلفی هستند که در زیست‌بوم منطقه وجود داشته‌اند. شاید به‌نوعی برای آشنایی و الفت بیشتر کودکان با محیط‌طبیعی پیرامونشان ساخته می‌شده است؛ مانند این پیکرک مفرغی که در مارلیک گیلان کشف شده و قدمتش به سه هزار سال پیش (هزاره اول پیش ‌از میلاد) برمی‌گردد.
 

موش سفالی

موش سفالی


این پیکرک سفالین که به شکل موش است، در نیشابور کشف شده و متعلق به 900سال پیش (سده پنجم هجری) است. ابعاد کوچک این پیکرک که فقط 8/5 در 5/7 سانتی‌متر است، این احتمال را که بازیچه دست کودکان بوده بیشتر تقویت می‌کند. از آنجا که شناخت این حیوانات برای کودک و بازی با آن‌ها، در شناخت کودک با موجودات محیط پیرامونش نقش اساسی بازی می‌کند، می‌توان پذیرفت که شیوه‌های مختلف آشنایی کودکان با این‌گونه جانوران از قدیم مورد توجه بوده ‌است.
 

پیکرک‌های کوچک

پیکرک‌های کوچک


تعدادی از این پیکرک های کوچک در قبور و معابد که جنبه تقدسی داشته باشد، پیدا نشده اند؛ از این رو به نظر می رسد جنبه بازیچه‌ای و استفاده روزمره‌ای این پیکرک‌های مفرغی کوچک، بر جنبه آیینی و حتی تزیینی‌شان اولویت داشته است. این پیکرک‌های حیوانی که قدمتشان به  چهار هزار سال پیش (اوایل هزاره دوم پیش ‌از میلاد) برمی‌گردد در لرستان کشف شده‌اند.
 

نقش کودکی

نقش کودکی


سفالینه‌های منقوش به نقوش کودکانه این گمان را تقویت می‌کنند که این آثار برای جلب‌توجه کودکان بوده و یا با نگاه و توجهی ویژه به کودکان ساخته و نقاشی می‌شدند. پنداری ظروف منقوش، نقش کودکان امروزی را تداعی می‌کنند. این تکه سفال منقوش در تل باکون فارس کشف شده و مربوط به هفت هزار سال پیش (هزاره ‌پنجم پیش ‌از میلاد) است.  
 

مشق شب

مشق شب


از این لوحه‌ها به تعداد زیادی در شوش به‌دست آمده و احتمالا برای آموزش کودکان بوده است. لوحه‌ای گلین با خط میخی سومری به قطر 8/3 سانتی‌متر که متعلق به  چهار هزار سال پیش (هزارة دوم پیش‌ازمیلاد) است. امروزه برخی از مراکز آموزشی و فرهنگی جهان در آموزش خطوط باستان به ‌نوآموزان از این روش استفاده می‌کنند.
 

نقشی برای سرگرمی

نقشی برای سرگرمی


نقش انسانی در ابعاد بسیار کوچک (4/3 سانتی‌متر) که در نهایت سادگی روی صفحه‌ای سیمین حکاکی شده است. به حدس می‌توان گفت که این پلاک سیمین متعلق به کودکی باشد که جز سرگرم کردن او کاربری دیگری نداشته است. از آن‌جایی که این اثر از قبور یا مکانی با کاربری آیینی به‌دست نیامده، می‌توان بازیچه بودن آن را قوی دانست. این پلاک سیمین که متعلق به 2600 تا 2700 سال پیش (700 ـ 600 پیش ‌از میلاد) است در لرستان کشف شده است.
 

جغجغه باستانی

جغجغه باستانی


این نمونه احتمالا می‌تواند یک سرگرمی کودکانه باشد. شیئی سفالین (احتمالا جغجغه)، که نمونه‌های سفالی و فلزی زیادی از آن در شوش به‌دست آمده و کاربری آن غیر از حدس بازیچه بودن آن مشخص نیست. این شیء با 12 سانتی‌متر بلندی، متعلق به چهار هزار تا سه هزار سال پیش (به اواخر هزاره دوم پیش‌ازمیلاد و اوایل هزاره اول پیش‌ازمیلاد) است.
 

بازی ایلامی

بازی ایلامی


این شیء سفالین احتمالاً یک نمونه جغجغه است به‌صورت پیکرکی حیوانی. شیئی به‌بلندی 5/3 سانتی‌متر که مربوط به دورة ایلامی (درحدودسه تا چهار ‌هزار سال پیش) است و در شوش کشف شده است. این نمونه به همراه نمونه‌های زیاد دیگری که شکل‌های حیوانی دارند شاید جلب‌توجه بیشتری برای کودکان داشته‌اند. شاید هم نمایان‌گر رفاه بیشتر خانواده و طبقه اجتماعی بالاتر کودک بوده است؛ چرا که نسبت به جغجغه‌های ساده‌تر، ارزش بیشتری از جهت تکنیک کار داشته است.
 

اسباب‌بازی قیمتی

اسباب‌بازی قیمتی


این نمونه‌ی بسیار زیبا پیکرکی شیشه‌ای متعلق به دوره ساسانی است که در شوش کشف شده و فقط 7/1 سانتی‌متر است. این‌گونه می توان حدس زد که  احتمالا بازیچه کودکی بوده که در خانواده‌ای با درجه اجتماعی بالا پرورش یافته است؛ همان‌گونه که امروزه بازیچه کودکان در طبقات اجتماعی مختلف متفاوت و از ارزش هنری و اجتماعی مختلفی برخوردار است.
 

قمقمه‌کودک

قمقمه‌کودک


قمقمه‌های سفالین در اندازه‌های مختلف و از مناطق بسیار زیادی در ایران به‌دست آمده‌اند؛ مثل این قمقمه سفالین 12سانتی‌متری که قدمت آن به چهارهزار سال پیش (هزاره دوم پیش ‌از میلاد) برمی‌گردد و در کرمانشاه کشف‌شده است. این قمقمه را از این جهت مورد استفاده کودکان دانسته‌اند که اندازه‌اش بسیار کوچک‌تر از نمونه قمقمه‌های کشف‌‌شده‌ی بزرگ است.
تاریخچه ورود اسباب‌بازی‌های غربی به دوره ناصرالدین شاه برمی‎گردد. وی از سفر‎های خود به اروپا سوغاتی‎‎های مختلفی به‎همراه آورد. عروسک نیز یکی از آن‎ها بود. عروسک‎‎هایی که چهره‎‎های ایده‎آل غربی داشتند با چشمانی روشن و مو‎هایی بلند و آرایشی مخصوص اروپایی‎ها. به این ترتیب آن‎چه شاه قاجار از فرنگ آورده بود، به چیزی بیش از یک اسباب‌بازی و الگویی برای زیبایی زنان ایرانی بدل شد.. عبارت «خوشگل مثل عروسک» به‎طور عام به زیبایی و ظرافت چهره اشاره دارد، ولی به‎طور خاص به شبیه بودن به ایده‎آل‎‎های زیبایی غربی مربوط می‎شود. این عبارت از آن زمان وارد فرهنگ عامه شده و امروز هم که باربی به بازار آمده، علاوه ‎بر چهره به الگویی برای تناسب و زیبایی اندام هم بدل شده است. حتی این اواخر عروسک‎‎هایی به نام فَشن به بازار آمده‎ که اندام ظریف اغراق‌شده‎ای دارد و مرحله زیبایی چهره و اندام را پشتِ سر گذاشته و خریدار باید پوشش و لباس‎‎های مختلف و به قول معروف تیپ زدن را از این عروسک یاد بگیرد!
تولید صنعتی اسباب‌بازی از حدود یک قرن قبل شروع شده و با بهبود وضع معیشت و اقتصاد جوامع رو به رشد گذاشته ‌است. در واقع تولید انبوه اسباب‌بازی بعد از جنگ جهانی دوم شروع شده است که به نظر می‌‌رسد راهی برای تسکین دل‌ها و فراموش کردن زخم جنگ، از چهرة زندگی بوده است. اما با ورود به قرن 20 و با توجه به تغییر همه جانبه‌ای که در وجوه سبک زندگی و شغلی انسان حادث شد به صورت اتوماتیک‌وار عرصه ساخت عروسک به صورت حرفه‌ای‌تر پیگیری شد و بیش از پیش در اختیار انتقال اندیشه بزرگسال به کودک درآمد.
تاریخچة بازی‌های رایانه‌ای نیز به دهة 1970 میلادی بر می‌گردد؛ امّا در مدّت کوتاهی پس از پیدایش، نه تنها تحوّل عمیق و اساسی در نظام تفریحات و سرگرمی کودکان به وجود آورد، بلکه در حال حاضر، گسترة بازی‌های رایانه‌ای به‌عنوان یک وسیلة گذران اوقات فراغت، به عرصة بزرگسالان نیز کشیده شده است.
 


تاریخچه اسباب‌بازی در جهان


1) دهه 1950


اسکیت برد: اولین اسکیت برد در مغازه‎ای ساحلی در یک شهر کالیفرنیا به سال 1958عرضه شد که ابعاد آن کوچک‎تر از نمونه‎‎های امروزی بود و چرخ‎‎های مخصوص اسکیت روی آن چسبیده بود. امروزه تعداد کسانی که در ایالات متحده از اسکیت بورد استفاده می‎کنند بیش از 6 میلیون نفر است.
باربی: موفق‎ترین دوره فروش این اسباب‌بازی‎ها که هیبتی انسانی دارند، سال 1992 بود. مو‎های این عروسک از فرق سر شروع ‎شده و تا پنجه پا ادامه داشت. در آن سال بیش از 10 میلیون از این عروسک فروخته شد. باربی هنوز یکه‌تاز عرصه عروسک‎های مخصوص دختران است.
خمیر بازی: این اسباب‌بازی ابتدا به‎عنوان یک تمیز‎کننده غیررسمی کاغذ دیواری مورد استفاده قرار می‎گرفت. درسال 1956 طراحان این وسیله به فکر خلق مجسمه‎ها و اسباب‌بازی‎‎های کوچکی افتادند که در اندازه‎‎های متوسط موجود بودند و در ابتدا در تمامی رنگ‎ها به جز سفید  وجود  داشتند.

2) دهه 1960


اسپینوگراف: دنیس فیشر مهندس مکانیک ازکشور انگلستان این وسیله را طراحی کرد. این وسیله از تعدادی قطعات پلاستیکی به هم چسبیده، همراه با یک خودکار تشکیل می‎شد که استفاده‎گر را قادر به خلق و طراحی ماهرانه‎ترین آثار هنری  می‎ساخت.
جی. آی. جو: شکستن این ایده که پسران با عروسک‎ها بازی نمی‎کنند، باعث طراحی و ایجاد این اسباب‌بازی‎ها با ارتفاعی نزدیک به 32 سانتیمتر شد. این مجموعه اولین اسباب‌بازی‎‎های متحرک جهانی مخصوص پسر‎ها در سال 1969 بود. نسل جدید این عروسک‎ها هم اکنون در کشورمان به فروش می‎رسند.

3) دهه 1970


آتاری: این بازی در سال 1977 با 19/1 مگاهرتز پردازنده و 128 بایت رم به‎وجود آمد، از محبوب‎ترین بازی‎‎های آتاری می‎توان به فاگر، پکمن و مهاجمان فضایی اشاره کرد. دهه شصتی‎ها این بازی را به خوبی می‎شناسند.
مکعب روبیک: این بازی در سال 1974 توسط « ارنو روبیک» در یک سخنرانی در دپارتمان تحصیلی طراحی داخلی در شهر بوداپست معرفی شد. در این بازی فکری با تغییر دادن سطوح مختلف مکعب به جهات مختلف، آن‎ها را طوری تنظیم می‎کنند که هر سطح دارای یک رنگ واحد شود. این اسباب‌بازی نیز در چند سال اخیر در کشور ما رواج زیادی پیدا کرده است و برای نوجوانان 10 سال به بالا جذاب است.

4) دهه 1980


خرس عروسکی: که مشهورترین نام آن Teddy Bear است زمانی به‎وجود آمد که تئودور روزولت یک خرس گریزلی را که در مقابلش ر‎ها کرده بودند تا آن را با تفنگ بزند ر‎ها کرد. سپس یک کارتونیست طرحی را بر اساس این کشید و طرح مذکور پایه‎ای برای ساخت عروسک‎‎های خرسی شد. از آن پس این خرس همدم کودکان شد و این دوستی به مردم کشور‎های دیگر، مثل کشور ما، به ارث رسید.
سامانه سرگرمی نیتندو: این وسیله در آغاز توسط یک شرکت ژاپنی و در سال 1889 مورد استفاده قرار گرفت، در سال 1985 وارد بازار آمریکا شد و با بازی‎های Super Mano Brothers , Duck Hunt به شهرت رسید. نسلی از دستگاه‎های بازی که در ایران به نام میکرو معروف شدند از محصولات  نیتندو  بودند.
ترنسفورمرها: این مبدل‎ها با تغییراتی کوچک که در اتصال آن‎ها صورت می‎گیرد می‎توانند به ماشین، کامیون و یا اسلحه تبدیل شوند. یک فیلم کارتونی و یک کتاب در اوج گرفتن این اسباب‌بازی و مشهور شدن آن تأثیر شایانی داشت.

پایش سبک زندگی، سال سوم، شماره 15، مهر 1395، صفحات 67-72.